Lise seçerken kişisel özellikleri de göz önüne alın

Yaz tatilinin ortalarına geldiğimiz bugünlerde birçok aileyi tatlı bir endişe sarmış durumda. Liseye devam edecek öğrenciler için SBS sonuçları büyük ölçüde belirleyici olsa da okul seçiminde aileler şu hususları da göz önüne almaktadır:

Eğitim kurumunun yeri, oturulan muhite yakınlığı, özel veya devlet okulu olup olmaması, çocuğun sınav sonucundan bağımsız akademik başarısı, zekâsı ve yetenekleri, meslekî ilgisi, cinsiyeti, milli manevî değerlerine uygun yaşama şekli.

Aileler bu aşamada meseleye ne kadar çok yönlü bakarlarsa o kadar doğru yaklaşır. Okul seçiminde sadece anne-baba değil öğretmenler, yakın akrabalar, arkadaşlar, yaşça büyük kuzenler ve aile dostları ile çocukları etkili olmakta, öğrenci bazen örnek aldığı bir kişinin mezun olduğu okulda eğitim hayatına devam etmeyi istemektedir. Bu bazen anne-babanın bakış açısıyla paralelken bazen de aksi yönde olmaktadır. Sınavla okullara girecek öğrenciler için seçimi büyük ölçüde sınav sonuçları belirlese de öğrenci kendi durumuna uygun bulduğu ya da idealindeki mesleklere uygun alternatifler hakkında birçok kaynaktan bilgi edinmiş olarak tercih aşamasına gelmektedir.

Büyük şehirlerde alternatifler daha çok görünse de avantaj ve dezavantajları açısından anne-babalar birçok yönden tercihte sıkıntı yaşamaktadır.

Okul seçiminde nasıl bir yol izlemeli?

Aile, kararı olayların akışına bırakmamalı, sadece akademik veya meslekî başarının değil kişisel gelişim ve karakter oluşumunun da önemli olduğunu göz önüne almalıdır. Ergenin bilhassa ortaöğretim döneminde gideceği okul, kişiliğinin yeniden yapılandığı bu dönemde, onun gelişiminde çok etkili olacak olan akranlarıyla bir arada olma fırsatı da verecek okuldur. Yine karakter gelişiminde akranlar kadar öğretmenler de çok etkili olacaktır. Lise dönemi kişinin hayatında akran ve öğretmen etkisinin en yoğun yaşandığı ve hayat boyu sürecek arkadaşlıkların ve ideallerin temelinin atıldığı bir dönemdir.

Sosyo-ekonomik ve manevî değerler önemli mi?

Öğrencinin lisedeki arkadaşlarının ve öğretmenlerinin sosyo-ekonomik kültürel durumları ile milli ve manevi değerleri kendisininki ile çok büyük bir farklılık içinde değilse lisedeki uyumu daha kolay olmaktadır. Diğer taraftan ergen kendisi ve ailesiyle okuldaki yakın arkadaşları arasında davranış ve alışkanlıklar açısından ne kadar çok farklılık varsa o kadar bocalama geçirmekte ve kişiliğin yeniden yapılanma dönemi olan bu dönemde psikolojik problemlerle karşılaşılmaktadır. Ergen ya ikilemden kurtulmak için arkadaşlarından uzaklaşarak yalnızlığa itilmekte ya da okul arkadaşlarına uyum sağlamak için kendi kişilik özelliklerinden ödün vermektedir. Bu stres bazen ergenin ders başarısını da olumsuz şekilde etkilemektedir.

Anne-babayı neler bekliyor?

Lise dönemi yetişkinliğe geçiş dönemi olduğu için ergen kendi özgün karakterini oluşturabilmek için anne-babayı sürekli yanında istemeyecektir. Onu biraz daha uzaktan takip etmek gerekecektir. Bununla beraber ergen her ne kadar biraz daha uzak ve zaman zaman yalnız kalmayı ve arkadaşlarıyla daha çok vakit geçirmeyi tercih etse de anne-babasının arkadaşlığına ve sorumluluklarını yerine getirdikçe haklar kazanacağı disiplinine ihtiyaç duyar. Bu disiplinde ergenin kuralları kendisini baskı altında hissetmeden benimsemesi esastır. Aile ergenin uyum sıkıntılarını hafifletmek için okul dışı arkadaşlıklara ve kendisine rehberlik edecek yaşça büyük kuzenler, aile dostlarının gençleri, derslerine okul dışından yardımcı olacak yakın çevreden öğretmenler gibi kişilerin desteğine de önem vermelidir.

Arkadaşlık, disipline engel olmamalı...

http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1318052&title=lise-secerken-kisisel-ozellikleri-de-goz-onune-alin

Ebeveyndeki ruhsal hastalık çocuklara da izah edilmeli

Akdeniz Üniversitesi'nde Prof. Dr. Kadriye Buldukoğlu başkanlığında yapılan bir araştırmada ebeveyninde ruhsal hastalıklar olan çocuklar, bu hastalık süreci hakkında doktorlardan daha fazla bilgi istiyor. Anne-babada görülen rahatsızlık, çocukları da olumsuz etkiliyor ve onların da benzer hastalıklara yakalanmasını kolaylaştırıyor.

Anne veya babasında ruhsal bir hastalık olan çocukların büyüme devreleri zor geçiyor. Bu çocuklar ergenlik döneminde ise depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklara maruz kalabiliyor.

Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bölümü'nden Prof. Dr. Kadriye Buldukoğlu, Kerime Bademli, Dudu Karakaya, Gülşah Göral ve İlkay Keser tarafından ebeveyni hasta olan çocuklar üzerinde bir araştırma yapıldı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Dergisi'nde de yer alan çalışmaya göre ebeveyninde ruhsal rahatsızlıklar bulunan çocukların çocukluk dönemlerinin oldukça zor ve sıkıntılı geçtiği, ergenlik döneminde depresyon tanısı aldıkları, ruhsal hastalık belirtileri gösterdikleri, davranışsal problemler ve sosyal izolasyon yaşadıkları ortaya çıktı. Anne-babasının diğer çocukların ebeveyninden farklı olduğunu ve tamamen farklı bir insana dönüştüğünü hissettikleri, kendilerini evde güvende hissetmedikleri, arkadaşlarından uzak kaldıkları, çok az dışarı çıktıkları ve yaşadıklarını birileri ile tartışmak istedikleri belirlendi. Çocuklar yaşadıkları olumsuz duygularla baş edebilmek için sağlık uzmanlarından kendilerini de dikkate almalarını,

ebeveyninin hastalığını yönetebilmek için hastalık ve semptomlar hakkında daha fazla bilgi edinmek de istiyor.

GENELDE ÇOCUKLARDAN GİZLENİYOR

Ruhsal hastalığa sahip ebeveynler genellikle çocukları etkilenmesin diye hastalık belirtilerini gizlemeye çalışıyor ya da hastalıklarının çocukları üzerindeki etkisini önemsemiyor.

Ancak her iki durumda da çocuklar yaşanan değişimleri fark ediyor. Çocuklar öncelikle ebeveynin hastalığının tam olarak ne olduğunu, tedavi şekillerini, hastalığın geçiş özelliğini ve kendilerinde de hastalık oluşma riskini öğrenmeye çalışıyor. Bu bilgileri de arkadaş, diğer aile üyeleri ya da kütüphaneden ediniyor.

Ebeveynin hasta olmasıyla birlikte çocukların sorumlulukları da artıyor. Çocuklar, kardeşlerinin bakımını üstleniyor, onları disipline ediyor, ev işlerini yapıyor, hasta olan ve olmayan ebeveynine duygusal destek veriyor, hasta olan ebeveynini aşırı derecede koruma eğilimine giriyor, ev ekonomisini yönetiyor. Tüm bu sorumlulukların üstesinden gelmeye çalışırken endişe, kaygı, üzüntü gibi duyguları da bir arada yaşıyorlar. Sağlıklı ebeveynin de hastalanacağı, ebeveynin iyileşemeyeceği ve öleceği düşüncesi, ne olacağını bilememe, ebeveynin eve zarar vereceği, okuldan geldiklerinde neyle karşılaşacaklarını bilememe gibi endişeler taşıyorlar. Ebeveyn gibi hasta olmaktan da korkuyorlar. Ayrıca ebeveynde ruhsal hastalık çocuklarda izolasyon, akademik başarıda düşme, ebeveynin hastalığını başkaları ile konuşamama, sağlıklı ebeveyni olan arkadaşlarına öfkelenme, sıkıntılarını kimseye anlatamama, içe atmaya neden oluyor.

BİLGİ VERME, ÇOCUKLARI DA KORUYOR

Yapılan çalışmada çocukların sağlık uzmanlarından kendilerini dikkate almalarını ebeveyninin hastalığını yönetebilmek için hastalık ve semptomlar hakkında daha fazla bilgi edinmek, belirtileri tanımak, belirti kontrolü için ne yapabileceklerini, gerektiğinde kendilerini nasıl koruyacaklarını öğrenmeyi istedikleri de ortaya çıktı. Ruhsal hastalık tanısı konulduğu andan itibaren sağlık çalışanlarının birincil ilgi odağı ebeveyn oluyor ve çocuğun anne-babasına ne olduğunu anlama gereksinimi göz ardı ediliyor. Sağlık uzmanları ebeveynin hastalığı hakkında çocukla konuşma yolunu seçmeli, bu konuşma bir süre sonra bilgi paylaşımına dayalı bir diyaloğa dönüşüyor. Bu yaklaşım çocuğun benlik saygısını yükseltiyor, kendisinde ruhsal sorun ve psikiyatrik hastalık gelişme olasılığını azaltıyor.

http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1315117&title=ebeveyndeki-ruhsal-hastalik-cocuklara-da-izah-edilmeli

Karı-Koca Arasındaki Haklara Umûmî Bir Bakış

Aile, toplumun en önemli direğidir. Aile nasılsa toplum da öyle olur. Hatta aile, hem dünya hem de ahiret saadetini kazanma adına büyük bir vesiledir. Aile, buram buram cennet kokan bir bahçedir. Aile, insanın başını sokup kendini dinleyeceği, huzur soluklayacağı bir neşe kaynağıdır. Öyleyse, bu kadar ehemmiyeti olan bir müessesede dengeli bir hayat sürdürmek gerekir. Böyle bir hayat ise, ancak karı-kocanın haklarını idrak etmesi ve mesuliyetlerini yerine getirmesiyle mümkün olur.

Dinimiz iki tarafın da birbirlerine karşı hak ve sorumluluklarını belirtmiştir. Bununla beraber, bu hakların yerine getirilmesinde anlayışlılığı da bir esas olarak benimsemiş, müntesipleri olan biz Müslümanlara mutlaka anlayışlı davranmamızı tavsiye etmiştir. Evet, haklar yerine gelecektir/getirilecektir ama gelmediği ya da çeşitli manilerden dolayı getirilemediği takdirde mutlaka anlayış prensibine göre hareket edilmelidir ki aile müessesesi yıkılmadan, hatta sarsılmadan devam etsin. Yoksa “benim vazifem şu” deyip daha fazlasına karışmayan, “hakkımdır bu, alırım” diye direten bir koca ya da kadın, hakkım derken başkalarının hakkını çiğneyecek kadar ileri gidebilir ve bütün bir ailenin hukuku söz konusu olabilir.

Mesela, mehir kadının bir hakkıdır. Hemen verilen mehir (mehr-i muaccel) ve ertelenen, sonra ödenen mehir (mehr-i müeccel) şeklinde iki türlü ödeme şekli vardır. Bazen olur da, kocası hanımının mehrini ödeyemez. Hayat boyu maddi sıkıntı çekerler. İşte burada hak hak deyip kadının mehrini almada ısrar etmesi, aileyi tamamen çıkmaza sokacak ve belki de onun dağılmasına sebep olacaktır.

Yine mesela, erkeğin iki kadınla evlenmesi ruhsat da olsa bir haktır. Yani erkek, birinci evliliği devam ederken ikinci bir kadınla evlenmek istediğinde buna dinen karşı çıkılmaz. Çünkü hukuken verilmiş bir salâhiyettir. Fakat ikinci evlilik olduğu takdirde birinci evliliği tehlikeye girecekse, yani erkek ikinci evlilik yaparak kendimi daha iyi korurum derken hazır kurulu yuvasını yıkacaksa işte burada erkeğin anlayışlı olması, yuvasının saadetini, çocuklarının huzurunu düşünmesi ve alternatif sabır yollarını denemesi gerekir.  

Diğer yandan, kadının evde yemek yapması, bulaşık yıkaması vs. temel vazifesi değildir. Bunlar, insanî boyutuyla geleneklerimize girmiş ve hatta aksi hiç söz konusu olmayacak kadar benimsenmiş güzel uygulamalardır. Ancak, kadının benim böyle bir vazifem yok diye maddi durumu el vermediği halde kocasından hizmetçi tutmasını istemesi yuvayı devam ettirici değil bölüp parçalayıcı bir rol oynar. Kaldı ki, kocasının maddi durumu müsait olsa bile, kadının hizmetçi istemeden evde yemek yapması, bulaşık yıkaması, çocuğunu emzirmesi vs. hizmetler, karı-koca arasındaki sevgiyi ve saygıyı arttırıcı unsurlardır. Tabii ki, bu konularda kocası da hanımına yardım edecek, onu sıkıntı içerisinde bırakmayacaktır.

Verdiğimiz misallerden anlaşılıyor ki, karı kocanın temel haklarından feragat ve fedakârlık göstererek anlayışlı davranmaları, beraberliklerini karşılıklı merhamet ve saygı temelinde sürdürmeleri, yuvayı ayakta tutan temel unsur olmaktadır.

Burada şöyle bir soru akla gelebilir: Madem aile içerisinde temel haklar konusunda anlayış ve fedakârlık gösterilmesi gerekiyor, o halde neden temel haklar ve vazifeler ortaya konulmuş? Böyle bir soruya cevaben diyebiliriz ki, bu haklar ve vazifeler, karı kocada mesuliyet bilincini geliştirmek ve yetki sınırlarını belirleyerek hadden aşmayı engellemek için konulmuştur. Burada iki türlü yaklaşımdan bahsedebiliriz: Bir kazaî (kazaen/hükmen), iki diyanî (diyaneten/pratik yaşantı). Kazaî açıdan yani hüküm açısından meseleye bakınca, karı-kocadan her biri, haklarını bilecek ve nerede durduğunun/durması gerektiğinin idraki içerisinde yaşayacak.  Ancak, ekonomik, psikolojik, sosyolojik, biyolojik pek çok sebeple, her zaman bu haklarını uygulama imkânı bulamayacağından meseleye bir de pratik yaşantı açısından (diyaneten) bakacak. Sonra kendisine, “haklarımı ne kadar uygulayabilirim, uygularsam ailemle ne kadar uyum içerisinde olurum, haklarımın gereğini yerine getirmemin neticeleri ne olur” diye soracaktır. Şimdi bu kavramlara göre değerlendirirsek, mesela, kadının, kocasını ikinci bir kadınla evlenmeme konusunda zorlamaya hakkı yoktur. Kazaen bu böyledir. Kadın bunu bilecek ve buna göre davranacak. Ancak yukarıda da dediğimiz gibi, koca da bu konuda anlayışı elden bırakmayacak ve bu hakkın uygulanmasında diyaneten sakıncalar olduğunu bilecek, neticede sabretmeyi tercih edecektir. Buna göre, bugün Müslümanların yaşadığı pek çok yerde erkeğin ikinci evliliği kazâen uygundur ama diyâneten uygun değildir. Zira ikinci evliliği düşündüğü takdirde yuvasının dağılma riski vardır. Mehir konusunda da aynı durum söz konusudur. Koca, bunun hanımının bir hakkı olduğunu bilecek (kazâî), mesuliyeti üzerine alacak, hanım da bu konuda kocasını zora sokmayacaktır (diyânî).

Burada yanlış anlaşılmasın, meseleyi tamamen hukuk zeminine çekmek istemiyoruz. Çünkü aileyi sadece hukuk zemininde götürmek, modern anlayışın getirdiği problemlerden biridir ve bugün aile, onun için çok katı bir kurum haline gelmiş ve yine onun için sevgiden saygıdan mahrum bir sürü aile adında beraberlikler oluşturulmuştur. Fakat bu sûrî ve sun’î beraberliklerin neticesinde de boşanmalar uçuk rakamlara ulaşmış ve sahipsiz, şefkatsiz nesiller insanlığın problemi haline gelmiştir. Bu yüzden, işin hukukî yönünün bilinmesiyle beraber aile müessesesinin mutlaka karşılıklı anlayış, sevgi, saygı, hürmet, şefkat ve vefa atmosferinde sürdürülmesi gerekir.

Aile hukukundan bahsedilen pek çok ayette, karşılıklı iyiliğin emredilmesi, takvanın esas alınması, faziletin öne çıkarılması ne kadar manidardır. Mesela boşanma meydana geldiğinde, belli şartlar içerisinde kocanın karısına verdiği mehrin hepsini alma hakkı vardır. Ancak, Allah celle celalühû bu konuda fazileti tavsiye ederek şöyle buyuruyor: “Ey kocalar, sizin bağışlamanız (müsamaha gösterip mehrin tamamını bırakmanız) takvâya daha uygun düşer! Birbirinize lütuf ve mürüvvet göstermeyi unutmayın. Allah sizin bütün işlediklerinizi görür.” (Bakara Suresi, 2/237)

Evet, hukuk, temel sınırları belirler ve insana bir mesuliyet şuuru verir. Ancak, hukukun uygulanmasında mutlaka karşılıklı sevgi, saygı, merhamet ve anlayışlılık göstermek de vicdanî, ahlâkî bir vazifedir. Makalemizi burada bitirirken, Bediüzzaman Hazretleri, eserinin çeşitli yerlerinde ısrarla vurguladığı bu hususu özet mahiyetinde vermek istiyoruz: Herkesin evi, küçük bir dünyasıdır. O dünyanın hayatı ve saadeti; erkeğin ortaya koyması gereken hakiki, şefkatli ve fedakârca bir merhamet ile kadının göstermesi gereken samimi, ciddi ve vefalı bir hürmet sayesinde mümkün olur. Evet, erkek şefkat ve merhametini gösterecek, kadın da beyine karşı vefalı ve hürmetli olacaktır. Bu iki değerli varlık, birbirlerinin güzelliklerini takdir ve taklit edecekler, kusurlarını da merhametle ve sabırla ıslah etmeye çalışacaklardır. Fıtraten taşıdıkları bazı özellikleri ise düzeltmeye kalkmayacaklar, onları öyle kabul edeceklerdir. Her iki taraf da, aileden maksadın, Allah ve Resulü’nün hoşnut olacağı ideal bir nesil yetiştirmek ve ebedi cennetlerde beraber yaşamak olduğunu unutmayacak, bunun için karşılıklı saygı, hürmet, vefa, sevgi ve merhameti elden bırakmayacaklardır. (Bkz: 10. Söz, 32. Söz, 24. Lema)

http://www.hikmet.net/icerik/4452/kari-koca-arasindaki-haklara-umumi-bir-bakis

Kandil günlerinde oruç tutmak isteyen hangi gün oruç tutmalıdır?

Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem): “Şaban ayının on beşinci gecesi olduğu zaman o geceyi ibadetle ihya ediniz ve gündüzünü de oruçla geçiriniz...” (İbn-i Mace, ikame, 191; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 2/258) buyurmuştur. Kandil günlerinde oruç tutmak isteyenler, ihya ettikleri kandil gecesi oruca niyet edip ertesi gün oruç tutarlar. Çünkü dinî hükümlere göre gün, güneşin batışı ile başlar ve ertesi gün güneşin batımına kadar devam eder. Nitekim cuma gecesi dediğimizde aslında günümüz takvimine göre perşembeyi cumaya bağlayan gece kastedilir. Aynı şekilde Ramazan başladığında ilk teravihi oruca başlamadan kılarız. Ancak şunu da ifade etmek gerekir ki kandil gecesinden önceki gün oruç tutmayı yasaklayan bir hüküm yoktur. İhtiyaten kandilden önceki gün ve sonraki gün de oruç tutma tercih edilebilir. Zira oruç tutulması mekruh olmayan günlerin hepsinde oruç tutmak mümkündür ve sevaptır.
http://www.hikmet.net/soru/2111/kandil-gunlerinde-oruc-tutmak-isteyen-hangi-gun-oruc-tutmalidir

65 yaş sonrası biraz kilo, yaşam kalitesini artırır'

İstanbul Üniversitesi (İÜ) İstanbul Tıp Fakültesi'nin, 65 ve 98 yaş aralığındaki 250 darülaceze sakini üzerinde yaptığı araştırmaya göre, sağlıklı yaşam için 65 yaşına kadar formda ve normal kiloda olmak, 65 yaşından sonra ise biraz şişmanlamak gerekiyor.

Çalışma, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimi Prof. Dr. Mehmet Akif Karan'ın başkanlığında 8 kişilik bir ekip tarafından yapıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Kayışdağı Darülaceze Tesisleri'ndeki 250 kişi üzerinde bilimsel araştırma yapıldı ve sonuçları uluslararası bilim dergisi Elseiver'de yayımlandı.

Prof. Dr. Mehmet Akif Karan, sonuçları değerlendirirken, şişmanlamanın obezite ile karıştırılmaması gerektiğini belirterek, "Kimler daha çabuk ölüyor diye düşündük. Yaşlı insanların ölümünde en ciddi sebeplerin başında, kalp damar hastalıkları geliyor. Peki şişmanlar mı, zayıflar mı daha çabuk ölüyor? Literatürdeki araştırmalarımıza göre de şişman yaşlıların belirli orana kadar daha geç, zayıflarınsa daha kolay öldüğü bilgisine ulaştık." dedi.

Prof. Dr. Mehmet Akif Karan, 65 yaş sonrası için 'normal kilonun üzerinde olun' dediklerini ifade ederek şunları söyledi: "Her yaşlı günlük bin 500 kalori almalı, lifli gıdalar tüketmeli, yüzde 55 karbonhidrat, yüzde 35 yağ, yüzde 15 protein tüketmeli. Çünkü beslenme bozukluğu, vücut kas kütlesini eritiyor. Yaşamınız zorlaşıyor, ilacınızı içemiyor, suyunuzu alamıyorsunuz. Buradan yola çıkarak, '65 yaş sonrası aldığınız kilolar ve yapacağınız egzersizler yaşam kalitenizi kolaylaştırır' diyoruz." İSTANBUL AA

http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1312424&title=65-yas-sonrasi-biraz-kilo-yasam-kalitesini-artirir

Bir Meydan Üç Medeniyet

"Eğer dünya tek devletten meydana gelseydi, İstanbul bu devletin başşehri olurdu." diyen Napolyon, muazzam bir coğrafî konuma sahip İstanbul'un değerini dile getirmişti. Tarihten bugüne hep bir cazibe merkezi olan ve her köşesi ayrı bir sırrı barındıran İstanbul, bu söze lâyık bir şehirdir. Sultanahmet Camiî ile bütünleşen tarihî meydan ise, Roma İmparatorluğu, Bizans ve Osmanlılar devrinde önemini hiç yitirmeyen şehrin en hareketli noktasıydı. Roma ve Bizans devirlerinde "Hipodrom", Osmanlılar devrinde "At Meydanı" adıyla bilinen meydan, iki bin yıldır dinî, idarî, kültürel ve sosyal yapıların, âbide eserlerin yoğunlaştığı bir merkez oldu. 

Gülhane Parkı'ndan bu meydana doğru yol alırken, hemen sağ tarafta bulunan "Yerebatan Sarnıcı", şehirdeki en büyük ve muhteşem kapalı sarnıçtır. Bizans İmparatoru 1. Jüstinyen (527?565) devrinde kayalık bir arazinin oyulmasıyla yer altında oluşturulan alan, 336 sütunla desteklenmiş ve şehre su temin eden önemli bir su haznesi hâline getirilmiştir.

Az ötede "Million Taşı"nı görüyoruz. Roma İmparatorluğu, Million Taşı'nı dünyanın merkezi kabul ediyordu. Üzerindeki bilgi notunda bugün de, "dikili olduğu yerin dünyanın sıfır noktası olduğu" yazılıdır. Bizanslılar, ülkenin bütün uzaklıklarını bu taşa göre ölçüyorlardı. İslâm ülkeleri 1924'e kadar saatlerini İstanbul'a göre ayarlıyorlardı. Ama İngiltere, dünyadaki hâkimiyetini artırmak için bu tarihten itibaren Greenwich'i öne çıkardı.

Million Taşı'nın yanında Osmanlı'dan kalma "Su terazisi" bulunur. Daha ileride tramvay yolunda Cevri Kalfa Sıbyan Mektebi'yle karşılaşırız. Sultan 2. Mahmud tarafından 1819'da Cevri Kalfa adına yaptırılan ve bir dönem kız rüştiyesi olarak da hizmet veren bina, günümüzde Türk Edebiyatı Vakfı tarafından kullanılıyor.

Sultanahmet tramvay durağının yanından karşıya geçiyor; Sultan 2. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim devrinde yaşamış devlet adamlarından Firuz Ağa'nın yaptırdığı camiyi görüyoruz. 1491 tarihli bu cami, tek kubbeli namaz mekânı ve üç gözlü cemaat yeri ile bu tür camilerin tipik bir misâlidir. Osmanlı'da devlet adamlarının yaptırdığı camilerin boyutları padişahların yaptırdığı, "Selâtin" adı verilen camilerden daha küçüktü ve minarelerinin sayısı biri geçmezdi.

Camiden aşağıya, meydanla bütünleşen çınar ağaçlarına doğru ilerlediğimizde, kubbesi içerden altın mozaikle süslü çeşmeyi görüyoruz. Bu çeşme, Alman İmparatoru 2. Wilhelm'in Sultan 2. Abdülhamid ve İstanbul'a hediyesidir. Almanya'da yapılan çeşme 1898'de buraya monte edilmiştir.

Meydanın kuzeyinde 1524'te inşâ edilmiş bir sarayla karşılaşıyoruz. Bu güzel yapı, Rum asıllı bir Müslüman olan ve Kanunî'nin kız kardeşiyle evlenen Sadrazam İbrahim Paşa'nın sarayıdır. Günümüzde, İslâm medeniyetinin farklı dönemlerine ait çok kıymetli eserlerin sergilendiği "Türk İslâm Eserleri Müzesi" olarak kullanılmaktadır.

Meydanın ortasında 25 metreyi aşan boyu ile dikkat çeken Dikilitaş vardır. Eski Mısır'da Firavunlar kazandıkları zaferlerin şerefine pembe granitten yapılan Obeliskler dikmiş ve üzerlerine hiyeroglif yazısıyla icraatlarını yazdırmışlardı. Şehrin toplantı, eğlence ve spor merkezi olan Hipodrom Meydanı için halkı heyecana getirecek bir eser düşünen İmparator Theodosius, Firavun 3. Thutmossis tarafından diktirilen bir obeliski İstanbul'a getirtmiştir (MS. 390). 33 günde gemiden karaya çıkarılan bu taşın nasıl dikildiği hep merak edilmiştir. Romalılar, bunu taşın mermer kaidesinin Alman Çeşmesi'ne bakan yüzüne rölyeflerle işleyerek anlatmışlardır.

Roma devrinde zemini kumla kaplı, dev ölçüde bir U harfi şeklinde olan bu meydan, bazı tarihçilere göre 30, bazılarına göre ise 60 bin seyirci kapasiteliydi. İnsanlar taş tribünlerden, araba yarışlarını, müzisyenleri, akrobatları ve gladyatörlerin vahşi hayvanlarla yaptıkları mücadeleleri seyretmişlerdi. 

Biraz ötede şehrin en eski eserlerinden Yılanlıtaş duruyor. Eserin orijinal boyu sekiz metreydi ve birbirine dolanmış üç yılanın kafaları, altın bir kazanın üç ayağı şeklini alıyordu. MÖ. 5. asırda Persleri yenen 31 Yunan şehri, elde ettikleri bronz ganimetleri eriterek bu eseri yaptırmış ve Delfi'deki Apollo mabedine dikmişlerdi. Yılanlıtaş, İmparator Konstantin tarafından getirtilerek (324) Hipodrom'un ortasına diktirildi. 17. asırda yılanların kafaları yerlerinde duruyordu. Payitahtta çıkan bir isyanda kaybolan kafaların bir parçası, sonradan bulunarak Arkeoloji Müzesi'ne konuldu.

Biraz daha ileride bulunan, kaba yontulmuş taşlarla örülü taklit obeliskin (Örme Sütun) yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bir zamanlar üzerini kaplayan, altın harflerle süslü bronz plâkalar, 4. Haçlı Seferi'nde yağmalanmıştır. 1204'teki bu Lâtin istilâsı sonrasında Hipodrom Meydanı, önemi yitirdi ve birçok eser harap oldu. Fetihten sonra yerli halka dokunmayan Osmanlılar, aynı hassasiyeti Roma ve Bizans eserlerine de göstermiştir. Dikilitaşların etraflarını duvarlar örerek korumaları, yıkılma tehlikesi geçiren Çemberlitaş'ı, demir çemberlerle sararak muhafaza etmeleri, ecdadımızın eski medeniyetlere saygısını göstermesi açısından son derece önemlidir. 

Örme Sütun'un karşısında Marmara Üniversitesi Rektörlük Binası bulunmaktadır. Sultanahmet Külliyesi'nin bir parçası olan darüşşifa ve imaretin yerine yapılan bu binadan geriye dönüyor ve Sultanahmet Camiî dış avlusunu kuşatan duvarlara paralel yürüyerek içeriye giriyoruz. Yüksek bir podyum üzerindeki iç avlu ve esas mekâna bizi ulaştıracak merdivenin mermer basamaklarını adımlarken, iç avluya açılan ana kapıdan evvelâ üzeri kubbeyle örtülü fıskiyeli havuzu, sonra da ahenkle birbiri üzerine yükselen cami kubbelerini görüyoruz. Caminin ihtişamı ve mekânın estetiği bizi tamamen kuşatıyor. Şahane oyma işçiliği olan mermer minber, işlemeli mermer mihrap, kalem işi bezemeler, sedef kakmalı kapı, pencere kanatları ve sayısı 20 bini aşan İznik çinisinin camiye kattığı göz alıcı güzellik karşısında hayranlık duymamak mümkün değil. 260 pencerenin aydınlattığı ferahfeza iç mekânı örten 23,5 m çapında, 43 m yüksekliğindeki kubbe ve 5 m çapındaki 4 fil ayağı da çok etkileyici.

Sultan Ahmed'in (1603?1617) Sedefkâr Mehmed Ağa'ya yaptırdığı bu muhteşem cami, Türk-İslâm âleminin en meşhur eserleri arasındadır. Aynı zamanda şehrin en büyük sultan camisidir. Mimar Mehmed Ağa, Mavi Cami olarak da bilinen mabedin içini, esas mesleğine yakışır şekilde bir kuyumcu titizliğiyle dekore etmiştir. Bu arada Sultanahmet Camiî'nden evvel dünyada altı minareye sahip tek caminin Mekke'deki Mescid-i Haram olduğunu ve Osmanlı ulemasının, "saygısızlık olmasın" diye Mescid-i Haram'a bir minare eklenmesinden sonra altı minareli bir caminin yapılmasını uygun gördüğünü hatırlıyor, ecdadımızla bir defa daha iftihar ediyoruz.

Altı minareli camide 16 müezzin, 16 şerefeye çıkıyor ve müezzinlerin ahenk içinde okudukları ezân-ı Muhammedî dalga dalga şehre yayılıyordu. Yahya Kemal'in dediği gibi; 

"Gök nura garkolur nice yüzbin minareden

Şehbal açınca Ruh-ı Revan-ı Muhammedî.

Ervah cümleten görür Allah-u Ekber'i

Akseyleyince arşa Lisan-ı Muhammedî."

Haluk Nurbaki'nin, Sultanahmet imamlarından Saadettin Kaynak'tan naklettiğine göre, 16 müezzinin aynı anda ezan okumasını, makamlarını da kendisi tespit ederek Aziz Mahmud Hüdai Hazretleri rica etmişti. Sultanahmet ve Firuz Ağa camilerinin müezzinlerinin çifte ezan okuma geleneği bugün de devam etmektedir.

Sultanahmet külliyesinin Ayasofya tarafında bulunan tek kubbeli türbede, bu muhteşem eserin bânisi Sultan 1. Ahmed'in, oğulları Sultan 2. Osman ve 4. Murad'ın, hanımı Kösem Sultan'ın kabirleri bulunuyor. Türbenin bitişiğinde medrese binası yer alıyor. Meydana bakan dış avlu duvarına bitişik sıbyan mektebinin zemin katında bir çeşme ve dükkânlar, üst katında ise dershaneler var.

Sultanahmet ve Ayasofya camileri arasında bulunan havuzlu meydan, yemyeşil dokusu, rengârenk çiçekleriyle ziyaretçileri kendine hayran bırakıyor. Meydanın güneyinde, Hürrem Sultan tarafından Mimar Sinan'a yaptırılan İstanbul'un en büyük hamamı yer alıyor. Daha ileride Topkapı Sarayı'nın ana giriş kapısı olan Bâb-ı Hümâyûn ve önünde 18. yüzyıl Türk sanatının en güzel örnekleri arasında yer alan 3. Ahmed Meydan Çeşmesi görülüyor. Ayasofya'nın avlusundaki türbelerde, Sultan 2. Selim, 3. Murad, 3. Mehmed, 1. Mustafa ve Sultan İbrahim yatıyorlar.

Sanat tarihinin en önemli eserleri arasında sayılan Ayasofya'ya giriyoruz. Bu yaşta ve bu ebatta zamanımıza gelebilmiş ender eserler arasında yer alan Ayasofya, Bizans döneminde bir kilise olarak inşa edilmiştir. 537 yılında merasimlerle ibadete açılan Ayasofya, en kötü günlerini Lâtin istilâsı sırasında yaşamış, yağmalandıktan sonra bir daha eski ihtişamlı günlerine dönememiştir. İki defa kubbesi çökmüştür. "Âdem'den beri hiçbir devirde görülmemiş ve görülmeyecek bir ibadethane" yapmak için harekete geçen İmparator Jüstinyen tarafından ülkenin farklı yerlerinden getirtilen malzemelerle kubbesinin yeniden inşasına başlanmış; fakat çok büyük olan kubbe bir türlü tutturulamamıştır. Evliye Çelebi'nin Seyahatname'sinde naklettiğine göre, Arabistan toprağının yapışkan ve tutucu özelliği duyularak Medine'ye toprak almaya gelen Bizans heyeti, Peygamber Efendimiz'e haber verilince, Efendimiz, heyetle görüşüp, maksatlarını öğrenmiş; kendi tükürüğünü koyduğu topraklardan vererek, "Bu toprağı kubbenin yapımında kullanın. Kubbe Allah'ın izniyle tutacaktır. O mabed benim ümmetimin mabedi olacaktır." buyurmuşlardır. 

Her devirde büyük masraflar yapılarak ayakta tutulabilen Ayasofya'yı yeniden ihya etmek, şanlı ecdadımıza nasip olmuştur. 1453'te İstanbul'un fethinden sonra doğruca mabede giden ve onun harap hâlini gören Fatih'in emriyle Ayasofya camiye çevrilmiş; o tarihte başlatılan çalışmalar, sonraki yıllarda da devam ettirilmiştir. Koca Sinan, yaptığı payandalarla yapının ayakta kalmasını sağlamıştır. Hepsi birer sanat şaheseri olan minare, minber, mihrap, hünkâr mahfili, şadırvan, sıbyan mektebi, imaret, medrese, kütüphane ve muvakkithanenin inşâ edilmesiyle Ayasofya muazzam bir külliyeye dönüşmüş; bu eşsiz sanat harikası farklı medeniyetlerin sanatının inceliğiyle ihtişamını muhafaza ederek bugünlere ulaşmıştır. Mabedin orijinalliğini bozmayan, aksine güzelleştiren çalışmalar esnasında, duvarlarındaki çok kıymetli mozaikler bozulmayacak şekilde sıvayla örtülmüş yani tahrip edilmemiştir. Diğer süslere ve melek resimlerine dokunulmamıştır. 

Ayasofya 1934'te müzeye dönüştürüldü. 916 yıl başkilise, 482 yıl cami olarak iki farklı dine hizmet eden, 1920'lerin başında İstanbul işgal altında iken dahi düşmana teslim edilmeyip ibadete açık kalan, Millî Mücadele'de kazanılan zaferler sonrasında içini hınca hınç dolduran Müslümanların dua ve şükür dolu ibadetlerine şahit olan Ayasofya, 1935'te müze olarak ziyarete açıldı.

Asya ve Avrupa kıtalarını birbirinden ayıran Boğaz'ın iki yakasında yer alan İstanbul, bir kültürel varlık olarak 1985'te UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi'ne dâhil edilmiştir. Tabiî güzellikleriyle dolu İstanbul'un kalbi sayılan Sultanahmet Meydanı'nı dolduran eserler, tarihî süreçte nice hâdiseye şahitlik etmiştir. Bunların muhafazası ve gelecek nesillere aktarılması, başta idarecilerimiz olmak üzere hepimizin vazifesidir. Ümidimiz o ki, herkes bu hususta üzerine düşeni yerine getirir. 

http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/bir-%C3%B6eydan-uc-medeniyet-temmuz-2012.html

Nişanlı halde ve dinî nikâhlı iken eşlerin el ele tutuşmasında bir sakınca var mıdır?

Burada iki husus var, birincisi nişanlılık hali diğeri evlilik hali. Yani bir kişi ya nişanlıdır veya evlidir. Dinimizde, nişanlı çiftlerin meşru daire içinde kalan davranışları açıklanmıştır. Evliliğe ilk adım sayılan nişanlılık süresinde, nişanlıların birbirini görmeleri, halvet olmaması şartıyla belli meseleleri konuşup anlaşmaları caizdir. Fakat bu sınırı aşan, elini tutma, öpme, sarılma vs. her türlü fiziki temas yasaklanmıştır. Hele bunun ötesine taşan ve zinayla neticelenen muameleler evleviyetle yasak olur.

Fakat bir kişi nikâhını kıymış ve böylece evlilik akdini gerçekleştirdiyse, artık onunla eşi arasında bir haramlık kalmaz, aralarında her türlü münasebet ve ilişki helal olur. Nikâhın dinîsi veya resmîsi olmaz. Nikâhın şartları ve rükünleri bellidir. Bunları taşıyan bir nikâh akti sahihtir. Ve eşlerin birbirlerinden faydalanmalarını mübah kılar.

Fakat biz resmî nikâh yapılmadan önce dinî nikâh yapılmasını uygun görmüyoruz. Çünkü bu yüzden madur olan ve bir çıkmazın içine giren birçok kişiyle karşılaşıyoruz. Bundan dolayı en makul olanı dinî nikâhın düğün hazırlıkları tamamlandıktan sonra, düğüne az bir zaman kala kıyılmasıdır.

Bazılarının nişanlılık süresinde günaha girmemek için böyle bir yola girdiğini görüyoruz. Fakat zaten dinimizde nişanlı çiftler için bir sınır çizilmiş ve onların birbirlerini görmeleri ve belli şartlar çerçevesinde konuşup anlaşmaları caiz görülmüştür.

Burada düğünden önce dinî nikâh kıydıran çiftlerin dikkat etmeleri gereken bir husus daha var ki, o da kendileri hakkında ileri geri konuşulmasına fırsat tanımamalarıdır. Yani eğer kendilerinin dinî nikâhlı oldukları bilinmiyorsa, töhmet altında kalmamak için hal ve hareketlerine dikkat etmelidirler.

http://www.hikmet.net/soru/1546/nisanli-halde-ve-dini-nikahli-iken-eslerin-el-ele-tutusmasinda-b