İyilik yapmak kalbe iyi geliyor

British Colombia Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada, hayır  işlerinde bulunmanın, gençlerin kalbine ve beden sağlığına iyi geldiği ortaya  çıktı.

         

Araştırmaya imza atanlardan Hannah Schreier, fedakarlık ve empati  yapmanın kalp ve beden sağlığı için olumlu etkilere sahip olduğunu belirtti.

         

Araştırma, aynı zamanda, stres, depresyon, huzur gibi psikososyal  faktörlerin kardiyovasküler hastalıkları tetiklediği ve ABD'deki ölüm  oranlarında, bu etmenlerin ciddi rol oynadığını ortaya koydu.

         

Araştırma Vancouver'da 106 lise öğrencisi üzerinde yapıldı.

         

Kan basınçları, vücut kitle endeksi ve kalp ritimleri ölçülen  öğrencilerden 53'ü, haftada 1 saat, kendi yaşadıkları bölgedeki ilkokul  öğrencilerine belli konularda karşılık beklemeden yardım etti.

         

Diğer 53 öğrenci ise gönüllü herhangi bir programda yer almadı.

         

10 hafta sonucunda yapılan incelemelerde, ilk gruptaki 53 öğrencinin,  kalp ritimlerinin daha düzenli, kolesterol ve vücut yağ seviyesinin daha düşük  olduğu gözlendi.

         

Araştırma Kanada'da, Amerikan Medical Association Dergisi'nde (JAMA)  yayımlandı.

http://www.samanyoluhaber.com/saglik/Iyilik-yapmak-kalbe-iyi-geliyor/956072/

Sağlık Haberleri Ne Kadar Sağlıklı?

Akşam yemeğinden sonra, ailece oturup günümüzü nasıl geçirdiğimizi konuşmaya başlamıştık ki, lise talebesi oğlum Ali birden söze girdi:

- Babacığım biliyor musun, bugün edebiyat dersinde mübalağa sanatını öğrendik. Öğretmenimiz edebiyatın her alanında sözün tesirini artırmak için, bir varlığı, nesneyi veya kavramı, olduğundan çok fazla veya çok az gösterme şeklinde yapılan sanata mübalağa (abartma) denildiğini söyledi. Eski şairler bu sanatı ne güzel kullanmışlar, size birkaç örnek vereyim: Bir halk türküsünde "Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır." denilmiş. Büyük şairimiz Mehmet Âkif de; "Gömelim gel seni tarihe desem, sığmazsın." derken bu sanatı ne güzel kullanmış. Çok merak ediyorum, acaba günümüz edebiyatında da mübalağa sanatı kullanılıyor mu?

- Evlâdım, edebiyat sahasını bilemem; ama sağlık haberleri ve istatistiklerinde bu sanatın sıklıkla kullanıldığını düşünüyorum. İstersen internetten çeşitli gazetelerin ve haber sitelerinin sağlık haberlerine bir göz atalım. Ama önce insanların rakamları, nasıl algıladıkları konusunda sana bazı açıklamalar yapayım. Sağlık istatistikleri verilirken oranlar çok sık kullanılır. İnsan beyninin bu oranları idrak kabiliyeti, herkeste farklı farklıdır; ancak bazen insan beyni ortalama değerler üzerinden de yorumlar yapar. Meselâ, yüzde yirmi beş ile binde iki yüz elli, aynı şekilde algılanır. İnsan beyni kabaca bir oranlama yaparak, her iki oranın, dörtte bire karşılık geldiğini düşünür. Ama kıyaslama yapılamayacak değerler söz konusu olduğunda, insan zihni daha farklı çalışır. On binde 1286 değerinin mi, yoksa yüzde 24,14 değerinin mi daha büyük olduğu insanlara sorulduğunda, çoğu kişi birinci oranın daha büyük olduğunu söyler. Hâlbuki ikinci değer neredeyse iki kat daha büyüktür. Ancak zihin, payda değerinden çok paya dikkat ettiği için pay değeri daha büyük rakamlı olanı, daha büyük algılayabilmektedir. Bunu bir başka misâlle açıklayalım. Bir hastalıktan her gün yüz, başka bir hastalıktan da yılda 36.500 kişinin öldüğünü var sayarsak, hangi hastalık daha çok ölüme sebebiyet verir sorusuna çoğu kişi, ikinci hastalık cevabını vermektedir. Hâlbuki ikisi de eşit orandadır. Oranların ve gerçek rakamların nasıl sunulduğu da önemlidir. Çünkü sunum tarzı, farklı algılamalara yol açabilmektedir. Meselâ, 1997 İngiltere'sinde, 30 yaş altındaki yaklaşık 20 milyon kişiden 63'ünde bağırsak kanseri tespit edilirken, 2006 yılında gelindiğinde hasta sayısı 137'ye çıkmıştır. 20 milyonda 63 ve 137 rakamları çok çok küçüktür. Ancak bu bilginin, İngiltere'de 30 yaşın altındaki kişilerde bağırsak kanseri görülme oranı % 120 arttı şeklinde verilmesi oldukça çarpıcı olmaktadır.

Haberlerde mübalağa ve yanlış yorumlama örnekleri
"Dikkat, kanser hızla yayılıyor! Uzmanlar Türkiye'de kansere yakalanma oranının yüzde 75'e ulaşacağına dikkat çekiyor." haberini inceleyelim. Bu habere ilk bakıldığında ülkemizde yaşayan 70 milyon insandan yaklaşık 53 milyonunun kansere yakalanacağı düşünülür. Yazının muhtevasına bakıldığında ise, Türkiye'de kansere yakalanma oranının 2005 yılı itibariyle yüz binde 203 olduğu, 2030 yılında bu oranın % 75 artarak yüz binde 350'ye çıkacağının tahmin edildiği anlaşılmaktadır. 

Şimdi "Paranız çoksa kanser olabilirsiniz." başlıklı haberi inceleyelim. Bu haber, ilk bakışta zengin kişilerin kansere yakalanma riskinin daha yüksek olduğunu tedai ettirmekte, âdeta fakirlere iyi ki zengin değilsiniz dedirtmektedir. Ancak haberin detayları incelendiğinde, haberde İngiltere'de meme kanserinin yüz binde 80 oranında görülmesine karşın, refah seviyesi daha yüksek Danimarka'da bu oranın yüz binde 326 olduğunun anlatıldığı anlaşılmaktadır. Üstelik aynı haberde Danimarka'da meme kanserinin yüksek oranda gözükmesinin, bu ülkedeki sigara ve alkol tüketiminin çok yüksek oranlarda olması ile bağlantılı olduğuna dikkat çekilmektedir. Yani hastalık zenginlikten değil, kötü alışkanlıklar sebebiyle daha yüksek oranlarda görülmektedir.

Söz alkolden açılmışken bir de, "Günde birden fazlası kanser yapıyor. Günde bir biradan fazla tüketmenin bazı kanser türlerine yakalanma riskini ciddi oranda artırdığı ortaya kondu." başlıklı haberi analiz edelim. Habere başlık olarak seçilen "Günde birden fazlası kanser yapıyor." cümlesi, günde bir bira içmenin sakıncalı olmadığı intibaını vermektedir. Hâlbuki bu yazıda, İngiltere'de 2008 yılında görülen 300 bin kanser vakasından 13 bininin aşırı alkol tüketiminden kaynaklandığı bildirilmekte ve İngiltere Sağlık Bakanlığı'nın alkolle mücadelesi anlatılmaktadır. Burada belirtilmek istenen, alkol tüketimi arttıkça kansere yakalanma riskinin de arttığıdır. Yoksa az alkol tüketiminin sağlığı bozmadığı değildir. Unutulmaması gereken bir nokta da, alkolün kanser yapıcı hususiyeti, sinir sistemi ve karaciğer üzerine olan tesirleri yanında çok daha az önem taşımaktadır.

Son olarak, "Meme kanserinde ameliyat tarihe karışıyor." başlıklı habere göz atalım. Bu manşet ve altındaki yazı hakkında ne söyleyebileceğimi ben de şaşırmış durumdayım. Yazıda, memenin süt kanallarında görülen intraduktal papilloma denen iyi huylu tümörün bir çeşit endoskopi ile tanınabildiği ve bu sırada tedavi de edilebildiği anlatılmaktadır. Bir defa, bu hastalık kanser değildir. İkincisi iyi ve kötü huylu meme kanseri, tümörlerin sadece % 2 kadarını oluşturmaktadır. Bunların ötesinde endoskopi bir teşhis yöntemidir. Şimdi şunu sormak gerekiyor: Gerçekten meme kanseri olan ve ameliyat için bekleyen hastalar, bu haberi okuduktan sonra ameliyattan vazgeçer veya ameliyatlarını ertelerse, hastalığın tedavisi mümkün olmayacak derece ilerlemesinin mesulü kim olur? Yukarıda verilen haberler, mübalağa sanatının tıp alanında da ustalıkla kullanıldığına ve ilmî çalışmaların çarpıtılarak halka aktarıldığına dâir çarpıcı misâllerdir. 

İlmî verilerin farklı yorumlanması
Sağlık alanında çalışan bilim insanlarının, lâboratuvar ortamında yaptıkları çalışmaları nasıl farklı yorumlayabileceklerine dâir çarpıcı bir örnek, tıp tarihinde Cantekin hâdisesi olarak anlatılır: Amerika Birleşik Devletleri'nde bir üniversite hastanesinde akıntılı orta kulak iltihabı üzerine amoksisilinin (antibiyotik) tesirini araştırmak üzere bir çalışma başlatılır. Dr. Erdem Cantekin bu projede yer alan bir bilim adamıdır. Çalışmada toplanan verilerin değerlendirilmesi ve yorumlanması noktasında, araştırma ekibi ikiye bölünür. Cantekin'in içinde bulunduğu grup, amoksisilinin bu hastalığın tedavisinde önemli derecede bir tesir göstermediğine; diğer grup ise, tesirli olduğuna hükmetmiştir. Her iki gurup da aynı çalışmayı farklı yorumlayarak Amerika'nın saygın tıp dergilerinden NEJM'e gönderir. Derginin editörü, aynı çalışmadan iki farklı netice çıkamayacağını söyleyerek her iki grupla görüşür. Çalışmadan sorumlu kişinin diğer gurupta olmasından dolayı, 1987 yılında antibiyotiğin tesirli olduğunu belirten makale yayımlanır. Dr. Cantekin mücadelesini bırakmaz, kendi görüşlerini ihtiva eden makaleyi aynı yıl yine saygın tıp dergilerinden birine (JAMA) gönderir. Beş yıllık bir mücadele sonrasında haklılığını anlatabilir ve makalesi 1991 yılında JAMA dergisinde editörün uzun bir açıklaması ile birlikte yayımlanır. Klinikte karar verme ve tercihler bu tür yayınların ışığında yapıldığından, muhtemel neticeler son derece önemlidir. Meselâ Cantekin'in vardığı netice doğru ise, bütün dünyada milyonlarca kutu ilâç, gereksiz yere kullanılmış demektir. Bu hâdise, ilmî çalışmalar üzerinde ve neticelerinin yazılmasında ilâç firmalarının ne derece tesirli olabilecekleri konusunda şüpheler uyandırmıştır.

Peki, bütün bunları neden konuştuk evlâdım. Hiç düşündün mü? Faydalı ve doğru olan sağlık bilgisiyle, faydasız ve doğru olmayanı birbirinden ayırt etmemiz için... Zîrâ her alanda rehberimiz Efendimiz Hazreti Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem): "Faydasız ilimden Allah'a sığınırım." buyurmuştur. O hâlde, "Sağlıkla alâkalı haberler medyada ne şekilde yer almalıdır?" sorusu son derece önemlidir. Çünkü mübalağa sanatı kullanılarak yapılan farklı yorum ve çıkarımlar, hem bilginin sıhhatine zarar veriyor hem de doktor-hasta arasındaki iletişimi ve güveni sarsabilme potansiyeli taşıyor. Verdiğimiz misâllerden de anlaşılacağı üzere, hastalar ve genel olarak toplum, haberleri yanlış anlayabilir, bu ise ciddi neticelere yol açabilir.

Düşünüyorum da televizyonlarda, radyolarda, gazetelerde ve dergilerde yer alan sağlık haberleri kimin ne işine yarıyor. Sürekli hastalıklardan, teşhis ve tedavi metotlarından bahsedilmesi, gerçekten de hastalara fayda sağlıyor mu? Yoksa bu haberler ilgi çekmek, izleyici toplamak, hastaları belirli yerlere yönlendirmek gibi maksatlarla mı yapılıyor? Aslında Sağlık Bakanlığı ve Tıbbî Dernekler internet sayfalarında hastalıklara yönelik hazırlayacakları bilgileri halkın kullanımına sunabilirler. Tıbbî bilgilere ihtiyaçları olanlar da on binlerce hastalık arasından ilgilendikleri hastalığı seçerek güvenli bilgilere ulaşabilirler. Medya ise; koruyucu hekimlik, temizlik, çevre, beslenme, hamilelik, bebek bakımı, aşılar ve genel hijyen konularını işleyerek daha faydalı işler yapabilir. Bu sayede de daha çok insan, kendilerine daha faydalı olacak bilgileri öğrenme fırsatı bulabilir.
http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/saglik-haberleri-ne-kadar-saglikli-eylul-2012.html

Türk anneler itaatkâr, Avrupalı anneler bağımsız çocuk yetiştiriyor

Yaşar Üniversitesi (YÜ) Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Elif Durgel Jagtap, Hollanda'da tamamladığı doktora teziyle kültürler arası bir araştırmaya imza attı. Türk, Alman ve Hollandalı annelerin çocuk yetiştirme davranışlarını inceleyen Jagtap, Türk annelerin itaatkâr, Avrupalı annelerinse bağımsız fertler yetiştirdiğini söyledi.

Yrd. Doç. Dr. Jagtap, Tilburg Üniversitesi'nde yaptığı araştırmada 3-6 yaş grubu çocuk sahibi bine yakın Türk, Alman ve Hollandalı annenin yetiştirme davranışlarını inceledi. Dört yıllık araştırması için Hollanda Eğitim Bakanlığı'ndan mali destek gören Jagtap, Almanya ve Holanda'da yaşayan Türk göçmen ve Avrupalı annelerin yanısıra İstanbul'daki Türk annelerle birebir görüştü. Görüşmeler Almanya'da Bochum, Hollanda'da Tilburg, Eindhoven, Rotterdam ve Amsterdam şehirlerinde yapıldı. Annelere, "Nasıl bir birey yetiştirmek istiyorsunuz?", "Çocuğunuzdan beklentileriniz neler?", "Kültürünüzü ne kadar koruyorsunuz?", "Yabancı uyruklu anneleri nasıl buluyorsunuz?" gibi sorular yönelten Jagtap, böylece Türk ve yabancı annelerin çocuk yetiştirmede gösterdikleri davranış farklılıklarını ortaya koydu.

'TÜRKLERDE SAYGI ŞART'

Elif Durgel Jagtap, araştırmasında şu farklılıkları saptadığını söyledi: "Türk anneler, çocuklarının aileyle yakın ilişkileri olan, terbiyeli, büyüklerine saygılı ve itaatkâr birer yetişkin olarak büyümesini, Alman ve Hollandalı annelerden daha çok önemsiyor. Oysa Hollandalı ve Alman anneler, çocuklarının sağlıklı ve mutlu, kendi ayakları üzerinde durabilen, özerk ve bağımsız bir kişilik geliştirebilen bireyler olarak gelişmesini ön plana çıkarıyor. Öte yandan Türk göçmen anneler de kendi arasında, Almanya da Hollanda kültürünü benimsemelerine göre farklılıklar gösteriyor. İçinde yaşadıkları Avrupa kültürüyle bütünleşmiş Türk annelerin daha çok özerklik vurgusu yaptığını görüyoruz.

'KURALCILIK GARİPSENİYOR'

Türk annelerin, yabancı anneleri kimi zaman gaddar bulduğunu da belirten Yrd. Doç. Dr. Jagtap, "İki grup annenin birbirlerine bakış açısı çok farklı. Türk anneleri, yabancı anneleri çok kuralcı ve gaddar buluyor. Küçük çocuklarını odalarında yalnız bırakmalarını çok garipsiyorlar. Yabancı anneler ise Türk anneleri gereğinden fazla yumuşak buluyor." dedi.

TÜRK VE AVRUPALI ANNELERİ AYIRAN DİKKAT ÇEKİCİ ÖZELLİKLER

Türk anneler Avrupalı anneler

Çocuk itaatkâr yetiştirmeli Çocuk özgür yetişmeli

Şefkatli anne Kuralcı anne

Son söz ailede Son söz kişide...

http://www.zaman.com.tr/aile-saglik_turk-anneler-itaatkar-avrupali-anneler-bagimsiz-cocuk-yetistiriyor_2056435.html

Çocuğunuza 'kibar hırsız' masalı okumayın!

Hemen her çocuğun bildiği kahramanlardır Robin Hood, Çizmeli Kedi, Hansel ve Gretel, Sherlock Holmes… Psikolog Tuncel Altınköprü, çocukların kendi değerleriyle ilgili kitap okuması gerektiğini belirtiyor ve aileleri uyarıyor: “Robin Hood, ormanda yaşayan kibar bir soyguncu, Çizmeli Kedi, çizme karşılığında sevimliliğini kullanarak yalanla işlerini halleden bir karakterdir.”

“Biri çıkıp çocuklarınıza yıllardan beri verdiğiniz vitaminlerin aslında onları zehirlediğini söylese, ne yapardınız? Ürkerdiniz değil mi? İşte ben de, kendimizi bildik bileli okuduğumuz, çocuklarımıza anlattığımız, çizgi filmlerini izlettiğimiz birçok klâsik masal ve romanlardaki kişiliği bozan mesajları görünce ürktüm.” Bu sözler çocuk kitapları yazan psikolog Tuncel Altınköprü’ye ait. Altınköprü, yıllarca okunan çocuk masallarının şiddet, kapkaç, dolandırıcılık, yaralama, cinayet, güvensizlik, hoşgörüsüzlük gibi sorunlarda payı olduğunu iddia ediyor. Çocuk kitaplarının, sosyal, ahlakî ve bireysel değerlerle donatılması gerektiğine dikkat çeken psikolog, masal kahramanlarının, zararlı alışkanlıklara karşı çocuğa örnek olması gerektiğini kaydediyor.

Anne-babalar; Ali Baba ve Kırk Haramiler, Alaaddin’in Sihirli Lâmbası, Çizmeli Kedi, Bremen Mızıkacıları, Kül Kedisi, Uyuyan Güzel, Pamuk Prenses, Altın Elma Ağacı, Fareli Köyün Kavalcısı, Karga ile Tilki,  Robin Hood, Sherlock Holmes  gibi masallarla büyütür çocuğunu. Ancak psikolog Tuncel Altınköprü, bu masalların çocuklara kötü alışkanlıkları doğru gibi sunduğunu belirtiyor. Altınköprü, birkaç masaldaki yanlış rol modellerini şöyle anlatıyor: “Mesela Ali Baba ve Kırk Haramiler. Ali Baba rastlantıyla, Kırk Haramilerin sihirli sözcüklerini duyar.  ‘Açıl susam, açıl!’ deyip haramilerin mağarasına girer. Hırsızların hazinesini azar azar çalıp kullanmaya başlar.  Haramiler bunu fark eder ve Ali Baba’nın peşine düşer. Ailenin evlatlığı Meryem, önce kırk haramiyi üzerlerine kızgın yağ dökerek öldürür. Ardından da öç almaya gelen haramilerin reisini... Ali Baba, Meryem’i oğluyla evlendirir. Sonra da ömürlerinin sonuna dek zengin - mesut yaşarlar. Burada verilen mesaj şudur: Eğer soyabileceğiniz zengin bir hırsız bulabilirseniz, hiç durmayın, soyun! Hatta peşinize düşecek olurlarsa, onları öldürmenizde bile sakınca yoktur. Hem çizgi film hem de sinema filmi olarak birçok defa televizyonlarda yayınlanan Alaaddin’in Sihirli Lâmbası’nda ise sihirbazın biri, gizemli mağaradaki sihirli lâmbasını almak için Alaaddin’i kandırır. Çocuk son anda adamın kötü amacını fark eder. Kötü kalpli sihirbaza ait sihirli lâmbanın, sihirli yüzüğün ve hazinenin sahibi olur. Sultanın kızıyla evlenir. Sihirbazı öldürüp mesut bahtiyar bir ömür yaşar. Mesaj aynıdır: Soyabileceğiniz zengin hırsızları soyun, peşinize düşüp size zarar vermeye kalkarsa öldürün.”

ÇOCUK, HİKÂYEDE KENDİ MANEVİ DEĞERLERİNİ BULMALI

“Bir çocuk kitabı hangi yaş kuşağı için yazılmışsa; o çağın psikolojik ve zihinsel gelişimine uygun özellikler taşımalı, o yaşa uygun bir dil kullanılmalı.” diyen Tuncel Altınköprü, şöyle konuşuyor: “Çocuk elindeki kitabı yaşarcasına okurken kendini; yurdunda, kentinde, insanların içinde bulabilmeli, kendi zenginliklerini görebilmeli, sorunlarını görüp bunlarla yüzleşebilmeli. Çocuk kitapları sosyal, ahlakî ve bireysel değerlerle, davranış kalıplarıyla donatılmalı. Çocuklarımız daima iyinin, doğrunun, haklının, zayıfın yanında olmalı; ...

http://www.zaman.com.tr/aile-saglik_cocugunuza-kibar-hirsiz-masali-okumayin_2055812.html

Kendinize Nasıl Kan Verirsiniz?

Kan naklinin hepatit, (Karaciğer iltihaplanması) bulaşıcı sanlık ve AIDS gibi istenmeyen yan tesirleri vardır. Bu sebeple kendi kendine kan verme fikri gittikçe önem kazanmaktadır. Buna "otolog transfüzyon" denir. Bu işlemde, genellikle kişi kanını plânlanmış ameliyattan 6 hafta önce verir. (Pre-donasyon. Pre = Önce, donasyon = vermek). New England Journal of Medicine dergisinin yakın zamanda yaptığı bir araştırmada, yalnızca 50 kişiden 1 kişinin bu yola başvurduğu öğrenilmiştir. Bu işi yapan kişilerin en az % 40'ı, daha sonra ameliyatta, verdiği kendi kanına ihtiyaç duyabilir. Doktorlar kişinin kendine kan vermesini yaklaşık 10 seneden beri desteklemiş ve tavsiye etmiş olmalarına rağmen, bu uygulama 1980'den itibaren AIDS korkusunun yayılmasından sonra yaygınlaşmaya başlamıştır.
1988'de otolog türde kan vermenin bütün kan nakillerinin %5'inden daha fazla olacağı tahmin edilmektedir. Aylar yada yıllar sonra âcil durumlarda kullanılmak üzere, belli vericilerden alınan kanların kan bankasında saklanması ve sizin için kullanılması da mümkündür.

Korku bir yana, AIDS artık kan nakillerinde önemli bir faktör değildir. Bankada bekletilmiş kandan AIDS bulaşma riski her 100.000 urite kanda 1 uriteden azdır.

Gerçek tehlike ise Non A —non B Hepatitidir . Birden fazla nakillerde bu risk onda birdir. Siroz, kronik hepatit ve ölüm meydana gelebilir. Bu enfeksiyonun virüsü bulunamamıştır ve herhangi bir tarama testi yoktur. Eğer kişi ilerde plânlanmış bir tarihte ameliyat olacaksa, önceden kan vermekle hepatit tehlikesinden kendini korumuş olur. (Tabii ki kendisinde non A-non B virüsü olmadığını varsayarak!) mesela tipik bir kalça replasman (değiştirilmesi) ameliyatında 4-6 urite kana ihtiyaç vardır. Bu kan 42 gün süreyle sıvı olarak (2-3 litre) saklanabilir. Sağlıklı bir kişi her hafta 1 urite kan verebilir. Dolayısıyla 6 haftada 6 urite kan vermiş olur. (Doktorlar kan verme aralığının en az on gün olması gerektiğini belirtirler)

Eğer âcil bir ameliyata ihtiyaç varsa, bir yol daha vardır: Hastada ameliyat sırasında kaybedilen kan tekrar hastaya verilir. Buna (Intra Operative Sal Vage) denir. Kan hastadan aspire edilir, yıkanır ve tekrar hastaya 9 dakikada 3 urite gidecek şekilde verilir.
Özet olarak; Kesinlikle gerek duymuyorsanız trarsfüzyon kanı almayınız, fakat ihtiyacınız varsa, EN İYİSİ KENDİ KANINIZDIR.
Dr. Mustafa AKYÜREK
http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/kendinize-nasil-kan-verirsiniz.html

Banyodaki görünmez düşmanlarınız

Yalnızca temizlenmek maksadıyla değil, fiziksel ve zihinsel yorgunluğumuzu atmak için de duşa giriyoruz. Vakit geçirmekten hoşlandığımız bu ortam, kimi zaman sağlığımızı tehdit edebiliyor. Çünkü küvet, duşakabin ve duş başlığında oluşan mikroplar, hastalık saçıyor. Birkaç yöntemle banyonuzdaki gizli mikroplardan kurtulabilirsiniz.

DUŞ BAŞLIĞI ‘Mikrobakterium avium’ adlı bakteri, duş başlığındaki sıvı yüzeye yapışarak ince film tabakası oluşturur. Duşun altına girince ilk olarak yüzünü ıslatanlar, bu mikroba maruz kalır. Zararlı mikroplar, nefes alıp verme sırasında da akciğerin en derin yerlerine kadar ilerler ve akciğer iltihaplanmasına yol açar.

ÇÖZÜM Metal duş başlıkları plastiklere göre daha az bakteri barındırır. Bakterinin bulaşma riskini azaltmak için duşa girmeden önce su bir dakika akıtılmalı.

 LAVABO GİDERLERİ Lavabo giderleri ‘fusarium’ adlı küflü mantarın en az bir türüne ev sahipliği yapar. Bu mantar, sinüs enfeksiyonları ve alerjik sinüzite sebep olur. Ayak tırnaklarında da hastalık oluşturur.

ÇÖZÜM Banyo iyi havalandırılmalı, rutubet azaltılmalı.

 DİŞ FIRÇASI Islak diş fırçalarının kurutulmadan kapalı bir kutuda muhafaza edilmesi zararlı bakterilerin üremesine yol açar.

ÇÖZÜM Diş fırçası suya tutularak parmaklar yardımıyla iyice temizlenmeli. Kapalı kutu yerine hava alan bir kapakla muhafaza edilmeli. Diş fırçası -mikropların kırılması için- ağız çalkalama suyunda 20 dakika bekletilebilir. Ayrıca fırça 3 ayda bir değiştirilmeli.

 KÜVET Banyo esnasında vücudun bıraktığı kirler, küvet, duşakabin ve duvarlara yapışır. Bu kısımlar sık sık temizlenmezse ayak mantarı gibi rahatsızlıklar, diğer kişilere de bulaşır.

ÇÖZÜM Küvetin yüzey temizleyicilerle ovulması yanlış. Çünkü ovucu malzeme, duşakabinin iç yüzeyini çizer. Bu da mikrobik kirlenmeye sebep olur. Küvet/kabin, sık sık sirkeli-karbonatlı su ile ovulmadan temizlenmeli.

 PASPAS Özellikle altı plastik olan paspaslar, nemli kaldıklarında yapışkanımsı cıvık maya ve küf gelişimine sebep olur. Bu da astım, mide-bağırsak rahatsızlıkları ile alerjiye yol açar.

ÇÖZÜM Gün aşırı sıcak suyla yıkanmalı. Islak serilmemeli.

HAVLULAR Sabun, içerisindeki kimyasallar yüzünden derideki zararlı bakterileri gevşetir...

http://www.zaman.com.tr/aile-saglik_banyodaki-gorunmez-dusmanlariniz_2053555.html

Tek Sebep Genler mi ?

Asayiş şube komiserlerinden Kudret Bey, mesai sonunda kendini servis koltuğuna bıraktı. Oldukça yorucu ve gergin geçen bir gündü. Her yeni günü, bir öncekinden daha gergin geçiyordu sanki. Eşi de sık sık; “Bu gidiş nereye böyle?” tarzında ikazlar yapıyordu. O sırada, otobüsün açık olan radyosunda bir magazin programı sunucusu şunları anlatıyordu: “Evet sayın dinleyiciler! Bu habere sinirliler sevinecektir. Bilim adamlarının yaptığı bir araştırmaya göre, insanın asabî olması genlerindeki bir özellikte gizli. Bu araştırmaya göre…” Kudret Bey gülümsedi… Olabilir miydi gerçekten? Yoksa burada çok faktörlü asabilik, çarpıtılarak tek sebebe mi indirgeniyordu? Ancak bu sefer, eve ulaştığında iradesini zorlayacak, kimseye kızmayacak; insan olmanın hakkını vermeye çalışarak sakin olmaya gayret edecekti. Zili ilk çalışta açan olmadı. İkincisini daha uzun çaldı. Kapı bir süre sonra açıldı. Açıldı; ama cinleri de tepesine çıkmıştı. Yağdı gürledi eşine. Çocuklar hemen birer emniyetli köşe buldular kendilerine. “Aman bey” dedi eşi, “Hani bağırmayacaktın çocukların yanında?” Bu sefer sesi daha gür çıktı: “Elimde mi yahu hanım, genlerimde var benim asabiyet, ne yapayım!” 

Komiserin radyodan dinlediği haber acaba ne kadar doğruydu veya hakikatin ne kadarını ifade ediyordu? Gerçekten insanın asabî ruh hâli, acaba sadece mizacıyla (genleriyle) mı ilgiliydi? 

Varlık ve hâdiselere sistemli ve dengeli bir bakış getiremeyen birçok Batılı bilim insanı ve bilimi kendi maksatları doğrultusunda manipüle etmeye çalışan medya destekli güç odakları, yeni bir suçlu gen(!) bulunduğu haberlerini televizyonlardan, gazetelerden topluma servis ediyorlar: “Acımasızlık geni bulundu. Suç, saldırganlık geninde. Tembellik doğuştan olabilir(!)”

Son yıllarda insan genetiğiyle alâkalı araştırmalarda ciddi bir artış sözkonusu. Bu araştırmaların bir kısmı, indirgemeci bir anlayışla yapılıp yorumlandığından ve hâdiseleri iki tercihli mantıkla (ya o, ya diğeri) analiz ettiğinden, her davranışı ya genlere veya çevre faktörlerine bağlayarak izah mecburiyetinde kalıyor. Ancak araştırmaların büyük çoğunluğunun kabul ettiği ön bilgiler şunlardır: 

A) Tutum ve davranışlarımızda hem genetiğin, hem epigenetiğin rolü vardır. 
B) Çevre ve kültürün, bu genlerin ve epigenetik (anne ve babadan gelen genlerin hangisinin okunacağı, birden fazla gen çeşidinden hangisinin okunacağının belirlenmesi işlemleri) mekanizmaların işleyişine değişen oranlarda katkısı vardır. 
C) Bunlar bütünlük içinde birlikte etkileşerek, o özellik veya fonksiyonu açığa çıkarır. 
D) Bahsedilen her bir faktör, değişen nispetlerde o tutum ve davranışın ifade edilmesi için yatkınlık (eğilim) oluşturur. 

Hâdiseyi basitleştirirsek, genler herhangi bir tutum ve davranışa doğrudan sebep olmaz. Genler tutum ve davranışın ifade edilme aralığını veya eşik değerini, ihtimalî olarak belirler. Bu ihtimalî yatkınlıklar % 10–95 arasında değişir. Canlıların gerek yapı ve fonksiyon, gerekse davranış ve duygu gibi özelliklerinin ortaya konmasında üç muhteşem kader programı birbiriyle karşılıklı münasebet içinde çalışır. Bunlar genetik, epigenetik ve metabolik programlardır. Metabolik programların güven aralıkları ve umumî mimarisi, gelişme esnasında genetik ve epigenetik programların tesirleriyle anne karnında ve bebekliğin ilk yıllarında belirlenir. Metabolik programlar oluştuktan sonra, daha çok çevrenin tesirinde iş görür. Açarsak, çevre ve kültür faktörleri, değişen nispetlerde ve önceliklerde metabolik, epigenetik ve genetik programın işleyişine tesir eder. Her canlının DNA uzunluğu başka başkadır. İnsan DNA’sı yaklaşık 3.300.000.000 adet nükleotid çiftinden yapılmıştır. Bu genetik bilgimizin tamamına genom adı verilir. İnsan genomunun sadece % 1,5 kadarı protein kodlayan bölgelerden oluşur ve bu bölgelerin yaklaşık 20.000 ilâ 25.000 gen ihtiva ettiği tahmin edilmektedir. Geriye kalan kısmının ise, düzenleyici ve çeşitlilik üretici fonksiyonlar gördüğüne dâir deliller her geçen gün artmaktadır. Daha da enteresan olanı 3,3 milyar nükleotidden oluşan insan genomunun % 99,9’unun bütün insanlarda aynı olmasıdır. Yani insanlar arasındaki farklılıklar (fizikî, karakter, yetenek vb.) % 0,1’lik farklılıkla alâkalıdır. Buradan da anlaşılabileceği gibi insanların DNA’ları birbirine çok benzemektedir. Buradan şu neticeye ulaşabiliriz: Demek ki, genlerin varlığından ziyade, genlerin aktifleşerek okunmasını sağlayan şartlar daha önemlidir. Bir başka ifadeyle, bir özelliğe karşılık gelen genin, insan genomunda var olup olmamasından çok, o genin ürünü olan ve o özeliğin ortaya çıkmasına vesile olan proteinin sentezlenip sentezlenmediği önemlidir. Bu hâdise, epigenetik programlamayla tanzim edilmektedir. Anne ve babadan gelen genlerden hangilerinin okunup okunmayacağı, çoklu allellerin (aynı genin çeşitleri) rol aldığı özelliklerde hangi allellerin tercih edileceği epigenetik mekanizmalarla dinamik olarak belirlenir. Çevreden gelen uyarılar, daha çok epigenetik programlarda değişikliğe yol açar. İnsanda farklı çevre şartlarına uyum sağlamanın önemli meka-nizmalarından olan epigenetik programlama ve buna ait hafıza sisteminin bozulması, insan hayatında birçok hastalığın tetikleyicisidir. Terbiye, eğitim ve çevre şartları, epigenetik programa daha çok tesir eder. Genetik programda ise, değişikliğe yol açmaz. O açıdan genetik potansiyelimizdeki yatkınlıkların (eğilimlerin) tutum ve davranışlara dönüşüp dönüşmemesi, epigenetik ve metabolik programlardaki değişikliklere bağlıdır. Bu da çevre şartlarına, iradenin hakkını vermeye, kültürel şartlanmalara, eğitim seviyesine bağlıdır. 

İnsanda bir genin var olması, o genin baskınlık ve çekiniklik seviyesi, kişinin potansiyel yatkınlığını belirler. Ancak genetik yapısında kodlanan o özelliğe mutlaka sahip olacağı veya onu açığa çıkaracağı anlamına gelmez. Bunun için epigenetik programın değişime izin vermesi gerekir. Bu noktada kişinin iradesini sağlıklı şekilde kullanabilmesi için, çevre–kültür (hayata bakış açısı, yetiştiği iklim özellikleri, yaşadığı ortam, kültürü, inancı) ortamının genetik yapısını (mizacını) dengeleyecek veya aşırı zorlamayacak şekilde tanzim edilmesi gerekir. Aksi takdirde irade zorlanacağından, belli bir dozdan sonra akıl, mantık ve irade devre dışı kalacak, kişi bulunduğu kabın şeklini almaya mahkûm olacaktır. Nitekim genetiği % 100 aynı olan tek yumurta ikizlerinin farklı sosyal ve kültürel çevrelerde büyümesiyle, farklı iki insanın ortaya çıkması kuvvetle muhtemeldir.

Genlerin okunmasına tesir eden iç ve dış çevre, hücreler arası sıvının muhteviyatından başlayıp, kanda bulunan hormonlara, büyüme faktörlerine, eser elementlere, oradan yediğimiz içtiğimiz moleküllere, kokulara ve beş duyu organları vasıtasıyla beyine ulaşan uyarılara kadar uzanır. Bu faktörler içerisinde su ve uygun sıcaklık, genetik programın okunmasını tetikleyen önemli çevre faktörleridir. İnsanın beş duyusundan ve iç sezgilerinden beyne ulaşan uyarılar, sinir sistemindeki nöronlarda genlerin okunmasına veya okunmamasına değişik derecelerde tesir eder. Bu açıdan bilhassa immün sistem hücreleri başta olmak üzere bütün hücrelerdeki genler hem dışarıdan hem de içeriden gelen uyarılarla kontrol edilip düzenlenir. İnsanın iç âlemini oluşturan ruh hâleti, psikolojik yapısı, duygulanma dereceleri de, en az su, sıcaklık, besinler kadar, genetik programın okunmasını etkiler. Bugün psikonöro-immuno-endokrinoloji olarak adlandırılan bilim dalı, insanın duygu, düşünce ve ruh hâletinin bağışıklık ve hormon sistemlerinde yer alan genlerin okunmasındaki rolünü araştırmaktadır. İnsanların duygulanma hâlleri (öfke, korku nefret ve hasetlik gibi) hücrelerimizdeki bazı genlerin okunmaya başlamasına, okunma hızına, bazılarının da okunmasının engellenmesine, yavaşlatılmasına tesir eder. Nitekim doktorlar kanser gibi ciddi rahatsızlıklarda hastalarının iyileşmesi için destek ve tamamlayıcı tedavi olarak moral ve motivasyonun yüksek tutulmasını tavsiye etmektedirler. 

Bundan dolayı kişi, genomunda değişik baskınlıklarda ve derecelerde var olan “potansiyel güzel” ve “potansiyel çirkin” hasletlerin sağlıklı şekilde ortaya çıkmasını veya engellenmesini istiyorsa, kendini iyi tanımalı, uygun çevre ve ortamlarda bulunmalı, yiyip içtiklerine dikkat etmeli ve arkadaşlarını seçme hususunda azamî itina göstermelidir. Ancak bunu iyi sağlayabildiğinde, kendindeki potansiyel çirkinliklerin, kötülüklerin dışarıya çıkmasına mâni olabilir. Bunu da sınırlı aralıklarda çalışan iradesinin hakkını vererek yapabilir. Kişi kendi fıtratına (genetik yatkınlıklarına) uygun çevre ve arkadaşlar edinemezse, o zaman tek başına iradesi, genetik yapısındaki kötülüğe eğilimleri durdurmaya yetmez. 

Netice olarak, insanın maddî âleme bakan yönünün yanı sıra mânevî âleme bakan yönü de vardır. Bu iki âlem insanda karşılıklı münasebet hâlindedir. Bedenimiz ruhumuza tesir ettiği gibi, ruhumuz da bedenimize şekil verebilir. Hâdiselere iyi niyetle bakıp, iyiye yorumlamak aynı zamanda dinimizin emirlerinden biridir. “Güzel bakan, güzel görür, güzel gören güzel düşünür. Güzel düşünen, hayatından lezzet alır.” sözü, tam da bu hakikati ifade eder. Çünkü insan düşünce dünyasına göre şekillenen bir varlık olduğundan, onun karakteri ve ahlâkı yavaş yavaş düşünce ve niyet çizgisine doğru kayar. Dolayısıyla insanın meşrebinin olgunlaşmasında, çevre ve kültürel faktörler kadar, nazar ve niyetin de önemi büyüktür. Buna karşılık kötü çevrelerde yaşayan ve kötü insanlarla arkadaş olan, Yaratıcı’nın emirlerine uymayıp hâdiselere olumsuz bakan ve yorumlayan insanlar, olumsuz davranışlardan kendilerini değil, eksik ve hatalı modelleme ve anlamadan dolayı, büyük bir yanılgıya düşerek genlerini sorumlu tutarlar. Hâlbuki birer mekanizma olan ve içlerinde potansiyel iyilik ve potansiyel kötülük özelliklerini barındıran genetik programlara suçu atmak, aslında bir nevi sorumluluktan kaçmaktır. Kişide akıl, irade noksanlığı yoksa, kötü vasıfların ortaya çıkmasında asıl sorumlu, tercih edip karar veren kimse olarak insanın kendisidir. İradesine ve aklına bağlı işlerde, insanoğlu her iki yöne açık eğilimlerinden birini tercih ettikten sonra, Allah hem iyi hasletlerin hem de kötü vasıfların ortaya çıkmasında vazifeli genleri aktifleştirir. Kötü vasıfların ortaya çıkmasına sebep olan genlerin yaratılması şer değildir; insanların kendi bakış açılarıyla ve kendi niyetleriyle bu genlerin okunmasını sağlaması şerdir.

Bundan dolayı, ne genleri ne de Allah-ı Teala’yı suçlamak doğrudur. Evet, Hâlık-ı Zülcelâl, hayır ve şer de dâhil olmak üzere kâinattaki her şeyin yaratıcısıdır; fakat şerrin yaratılması şer değildir. Bu yüzden İslâmiyet; kötülüğün, olumsuzlukların yaratılmasının hakikatte kötülük, olumsuzluk olmadığını belirtir; kötülüğün, kişinin kendi iradesiyle potansiyel yatkınlığını birleştirmesiyle ortaya çıktığını ifade eder. Meselâ; yağmurun binlerce güzel neticesi vardır. İradenin kötü kullanılıp gereken tedbirlerin yerinde ve zamanında alınmamasıyla bazı insanlar yağmurdan zarar görse, “Yağmurun yağması kötü ve zararlıdır.” denemez. ...
http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/tek-sebep-genlermi-subat-2013.html